يكشنبه ۳۱ فروردين ۱۳۹۳  برای اطلاع از برنامه ها و مهمترین اخبار مجمع مطالبه مردمی، عدد 9 را به شماره 30007650004223 پیامک کنید.  Sunday 20 April 2014  


   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   

 

 جستجو 

 

 

 عضويت در خبرنامه 

  
 

خروجی های مطلب



 

 آمارها 

کاربران بر خط: 7
امروز: 8543876
ديروز: 5802
مجموع: 13624878
مطالب ثبت شده: 6545
 

 
     هنر و ادبيات انقلاب:  
 
 
حسن حسینی یکی از احیاگران قالب رباعی
 
کد مطلب: 1475
تاريخ: چهارشنبه ۲ فروردين ۱۳۸۵
منبع: به بهانه اولین سالگرد عروج سید حسن حسینی
درجه: مهم

يادداشت: حسینی شاعری است که بر مبنای تعهد دینی و مذهبی خود شعر می‌گوید. برای چنین کسی بیان رسالت خویش بر ساختار و فرم سخن ارجحیت دارد...
   
 
 
  " حسن حسینی " یکی از احیاگران قالب رباعی در شعر پس از انقلاب
نگاهی به ادوار شعر فارسی نشان می ‌دهد در هر دوره به فراخور موضوع و محتوای شعر قالب یا قالبهای خاصی مورد اقبال شاعران قرار ‌گرفته ، در دوره سبک خراسانی به تناسب شعر مدحی " قصیده " بیش از دیگر قالبها مورد توجه قرار می‌گیرد یا در دوره سبک عراقی " غزل " قالب مطرح شعر فارسی است .
سید اکبر میرجعفری - شاعر معاصر ، در ادامه مطلبی که به بهانه اولین سالگرد عروج سید حسن حسینی شاعر معاصرانقلاب اسلامی در اختیار " مهر" قرار داده آورده است : در دوره انقلاب اسلامی همان طور که می ‌دانیم بعضی از قالب های شعری دوباره احیا شدند . یکی از این قالب ها « رباعی » است. این قالب به دلیل ظرفیتهای ویژه‌اش تا مدتها پابه ‌پای قالب « غزل » جلوه ‌گاه تجلی اندیشه و احساس شاعران این دوره بوده است.






هرچند که از آینه بی رنگ تر است
از خاطر غنچه ها دلم تنگ تر است
بشکن دل بی نوای ما را ای عشق ؛
این ساز ، شکسته اش خوش آهنگ تر است ...

-------------------------------

حسن حسینی از شاعرانی است که نسبت به هم‌نسلان خود سهم بیشتری در احیای این قالب داشته است . از این شاعر تا‌کنون دو مجموعه منتشر شده است و قطعا آثار منتشر‌نشده این شاعر در آینده در اختیارعلاقه ‌مندان قرار می‌ گیرد. مجموعه اول که «همصدا با حلق اسماعیل » نام دارد در فروردین سال1363 به همت حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی به زیور طبع آراسته شده است .

مجموعه شعر دیگر این شاعر « گنجشک و جبرئیل » است که بیشتر شعرهای عاشورایی این شاعر را در بر می‌گیرد که البته در این کتاب نیز در چند شعر به موضوع شهید و شهادت پرداخته است. در اینجا با نگاهی اجمالی به این دو مجموعه به بررسی شعر این شاعر فقید می ‌پردازیم .


موضوع و محتوا:

حسن حسینی مانند دیگر شاعران دفاع مقدس، شاعری متعهد است‌،‌ به همین دلیل موضوع و محتوا در شعر وی در درجه اول اهمیت قرار دارد. نگاهی به کتاب « همصدا با حلق اسماعیل » نشان می ‌دهد درصد بسیار زیادی از اشعار آن درباره دفاع مقدس ، انقلاب و شخصیت های آن سروده شده‌ اند. در اینجا به بعضی از موضوعاتی در شعر حسن حسینی به آن پرداخته شده است ، اشاره می‌ کنیم:

1) شهید و شهادت

شهید و شهادت از موضوعات محوری شعر حسینی است. مهم‌ترین نکته‌ای در پرداختن به این موضوع به چشم می‌خورد نگاه دینی و عرفانی وی به این موضوع است.

هر چند شاخه‌های ز طوفان شکسته ‌اند
هر چند شعله‌ های به ظاهرفسرده ‌اند
روزی‌خوران سفره عشق‌ اند تا ابد
ای زندگان خاک ، مگویید مرده‌ اند

در این ابیات بهره‌گیری از مضمون قرآنی « زنده بودن شهدای راه خدا» به چشم می‌ خورد. در جاهای دیگر برای توصیف شهید از فرهنگ صوفیانه و عارفانه ادب فارسی بهره گرفته است و شهیدان را همچون عارفان و سالکانی می‌بیند که در راه معشوق از هیچ چیز دریغ نمی ‌کنند .

در نگاه حسینی به شهید و شهادت کمتر موضوع سوگ مطرح می ‌شود و عموماً شهادت در کلام وی رنگ حماسه به خود می‌گیرد. حماسه ‌ای که بی‌هراس از مرگ آن را به سخره می ‌گیرد.

کس چون تو طریق پاکبازی نگرفت
با زخم ، نشان سرفرازی نگرفت
زین پیش دلاورا کسی چون تو شگفت
حیثیت مرگ را به بازی نگرفت


2) رزمندگان و نگاه حماسی

ستایش از دلاوریهای رزمندگان جبهه‌های جنگ از دیگر موضوعات شعر حسینی است. رزمندگان در بیان وی دلیر مردانی ‌اند که از مرگ هراسی به دل راه نمی‌دهند و از رخوت و سستی به دورند. ستیز با ظلمت و بشارت طراوت و امید از ویژگی های رزمندگان در کلام زنده ‌یاد حسینی است :

این طرفه مردانی که خصم خوف و خواب ‌اند
به حلق ظلمت خنجر تیز شهاب ‌اند
بر خاک می‌غلتند و گل می‌روید از خاک
روح بهاران ، شوکت باران و آب ‌اند


خصم شب تار و پاسدار سحرند
شیران حریم بیشه‌زار سحرند
با حنجره‌شان سرود سرخ فلق است
فریاد بلند آبشار سحرند



3) تجلی فرهنگ عاشورا

حسن حسینی شاعری شیعی است و انقلاب و جنگ را نهضتی می‌داند که ادامه‌دهنده راه امام حسین(ع) است. از این منظر نگاه وی به وقایع انقلاب برگرفته از فرهنگ غنی عاشورا است. وی رزمندگان را یاورانی می‌داند که به ندای «هل من ناصر» سیدالشهدا پاسخ گفته‌اند:

دیروزت اگر رو به قتال آوردیم
در پاسخ تو زبان لال آوردیم
امروز به خیمه ‌گاه آن دعوت ناب
صد علقمه لبیک زلال آوردیم


لب تشنه‌ ام ، از سپیده آبم بدهید
جامی ز زلال آفتابم بدهید
من پرسش سوزان حسینم یاران!
با حنجره عشق جوابم بدهید


تلفیق فرهنگ عاشورا با انگیزه‌های میهنی و دفاع از کیان خود جایگاه ویژه‌ای در شعرهای حسن حسینی به خود اختصاص داده است.

ساختار

همانطور که گفته شد حسینی شاعری است که بر مبنای تعهد دینی و مذهبی خود شعر می‌گوید. برای چنین کسی بیان رسالت خویش بر ساختار و فرم سخن ارجحیت دارد. بنابراین وی تعصب خاصی در گزینش قالب و ساختار ندارد. وی در قالبهای مختلفی چون غزل، رباعی، و نو اشعاری را عرضه کرده است.

غزل حسن حسینی با توجه به شرایط و روزگار سرایش آنها، تغییر چندانی نسبت به غزل گذشته ندارد ، ولی گاه به لحاظ شکل تعداد ابیات آن از تعداد معمول تجاوز کرده است. اما در عین حال غزل پنج بیتی نیز در آثار وی دیده می‌شود. آنچه غزل وی را نسبت به غزل پیش از خود متمایز کرده است، محتوا و مضامین آن است. در واقع غزلهای حسینی (به جز چند مورد) ستایش معشوق نیستند، بلکه توصیف وقایع و اشخاصی است که بالاتر و والاتر از افراد این روزگارند.


اما حجم قابل توجه اشعار حسینی را رباعیات وی اشغال کرده است، قالب رباعی که از قالبهای احیا‌شده دوره انقلاب است، سهم بسزایی را در شعر دوره انقلاب به خود اختصاص داده است . این قالب معمولاً مسیر مشخصی را برای طرح و القای موضوع به خواننده طی می ‌کند.

به نظر می‌رسد هر رباعی این قالب از سه قسمت «مقدمه و طرح موضوع »، « توضیح » و « نتیجه‌گیری » تشکیل می‌شود. بیشتر رباعیات موفق از چنین فرم و ساختاری بهره برده ‌اند. حسینی به خوبی از عهده این فرم برآمده است. نمونه‌ های موفق در رباعیات سید‌حسن حسینی کم نیست .

همواره دلم لبالب از یاد تو باد
خورشید شبم نام سحرزاد تو باد
حاشا که به جز حرف تو حرفی بزنم
این حنجره ارزانی فریاد تو باد

این قالب به زعم همه ظرفیتها ، در آثار حسن حسینی بیشتر رنگ حماسه به خود گرفته است. البته رباعیهای عرفانی حسینی نیز کم نیست.

آنان که زبان عشق را می‌دانند
لب‌بسته سرود عاشقی می‌خوانند
با رفتنشان ترنم آمدن است
خورشید غروب‌کرده را می‌مانند

به گزارش مهر ، " میرجعفری " در ادامه آورده است : شعرهای نو حسن حسینی که درباره دفاع مقدس سروده شده است، از فرمی ابتدایی برخوردار است. در این اشعار مضمون و محتوا بار اصلی شعر را به دوش می‌کشند و شاعر تلاش چندانی برای ارائه مضمون در فرم ساختاری قابل قبول از خود ارائه نمی ‌دهد.

دلا دیدی آن عاشقان را
جهانی رهایی در آوازشان بود
و در بند حتی
شرمگین از شکوفایی شوق پروازشان بود ..


زبان

با نگاهی اجمالی به شعرهای حسن حسینی که در سالهای اولیه انقلاب به چاپ رسیده ‌اند، به روشنی درمی‌ یابیم تمایز آشکاری با شعر شاعران پیش از خود داشته است. وی جزء شاعرانی است که تأثیر بسزایی‌ـ در حوزه زبان ـ بر شعر هم‌نسلان خود داشته است.
شعر حسینی شعری صریح است. این صراحت در بیشتر موارد به شعار می‌انجامد. به همین دلیل گاه در یک غزل یک تعبیر شاعرانه در کنار ترکیبات شعاری دیگر نشسته است.

این طرفه ‌مردانی که خصم خوف و خوابند
بر حلق ظلمت خنجر تیغ شهابند...
جوشنده رودی پاک از سرچشمه حلق
سوی « لقاءالله » جاری باشتابند

چنین خصیصه ‌ای باعث شده است شعرهای وی در حوزه عاطفی نیز دچار آسیب شود و در واقع حس واحدی را القاء نکند. از سوی دیگر استفاده از کلماتی که برگرفته از فرهنگ شیعی است اگر چه به شعر وی هویتی فرهنگی می‌بخشد، به دلیل غیر شاعرانه بودن این کلمات، از نظر زبانی شعر را با معضل مواجه کرده است.

گفتنی است همین نوع کاربرد لغات در شعرهای بعدی حسینی صلابت بیشتری به خود می‌گیرد و شعر را از ورطه شعار رهایی می‌بخشد.


مقایسه شعرهای نو و سنتی حسینی با یکدیگر نشان می‌ دهد وی برای انتخاب لغات تفاوت چندانی بین این قالب ها قائل نیست . به همین جهت در نوسروده‌های حسینی نیز کلمه‌ها و ترکیبات شعاری به چشم می‌خورد.


حسینی به جز غزل و مثنوی،‌ به رباعی توجه ویژه‌ای کرده است؛ به همین دلیل بخش عمده‌ای از شعرهای وی را رباعی تشکیل می‌دهد. نکته‌ای که در رباعیهای حسینی به چشم می‌خورد روحیه حماسی آنهاست با مقایسه حسینی با رباعی‌سرایان هم نسل خود به نظر می‌رسد از نظر زبانی تمایز چندانی با دیگران ندارد. این ویژگی شاید به ظرفیت های خاص رباعی برمی‌گردد.

از ویژگیهای رباعیات این دوره ،‌ زبان مشترکی است که در اغلب آنها به چشم می ‌خورد؛ به این معنی که نمی ‌توان زبان رباعیات این دوره را مختص شاعری خاص دانست . برای مثال ، اگر بخواهیم رباعیات حسن حسینی و قیصر امین ‌پور را از نظر زبانی تفکیک کنیم توفیق چندانی نمی‌یابیم .

شاید دلیل این امر استفاده شاعران از قافیه‌ها و ردیفهای مشترک در این قالب باشد. استفاده از ردیف و قافیه مشترک ( و گاه مضمون مشترک ) کمابیش زبان اشعار را به هم نزدیک می ‌کند، به ویژه اگر شاعران آنها در یک فضا تنفس کنند زبان شعر بیش از پیش به هم شبیه می‌شود .

منبع : خبرگزاری مهر

 
     

 
 
      ديدگاهها:  
 

پست الکترونيک:



حروف عکس را با رعایت بزرگ و کوچکی حروف تایپ کنید

۲۵/۰۱/۱۳۸۵
-> mamnoon baram email bezanin dost daram az ye sher az sha befrestyn


 

بازگشت


Send mail to info@motalebe.ir with questions or comments about this web site.
Copyright © 2014 motalebe.ir